Isparta’da Usta Krizi: İş İlanları Boş Kalıyor, ‘Yetişen Yok’ Uyarısı
İşsizlik rakamları artarken sanayici ustalar bulamıyor; mesleki eğitimden kopuş ve göç, Isparta’nın gül, mobilya ve halı sektörlerini tehdit ediyor.
İşsizlik rakamları artarken sanayici ustalar bulamıyor; mesleki eğitimden kopuş ve göç, Isparta’nın gül, mobilya ve halı sektörlerini tehdit ediyor.
İŞKUR verilerine göre ildeki kayıtlı işsiz sayısı binlerce seviyesinde seyrederken, aynı verilerde “uygun aday bulunamadığı” için kapatılan veya süresi uzatılan iş ilanları sayısındaki artış dikkat çekiyor. Özellikle CNC operatörü, kaynakçı, tezgahçı, gül bahçesinde budama/hasat ustası ve halı dokuma başçısı gibi nitelikli mesleklerde bu boşluk hissediliyor. TOBB ve Isparta Ticaret Odası’nın son dönem sektör toplantılarında da sanayicilerin ortak şikayeti, “iş var ama usta yok” özetlenebiliyor.
Sorunun tek bir sebebi yok; yapısal bir zincir kırılması var. Mesleki ve teknik Anadolu lisesi (MEB) mezunlarının piyasaya sürülme oranları ile sektörün beklentisi arasında bir uyumsuzluk var. Öğrenciler staj sürelerinde işin zorluğunu gördüklerinde meslekten soğuyor, üniversite sınavına yöneliyor. Mezun olanlar ise ilk maaş beklentileri ile işverenin verebileceği entry-level maaş arasında uçurum yaratıyor. Buna ilave olarak, son 10 yılda ilden metropol kentlere (İzmir, Antalya, İstanbul) yaşanan genç nüfus göçü, ustalık yapacak dinamik nüfusu aştı.
Dünya gül yağı pazarının büyük payını karşılayan Isparta’da, gül bahçelerinde budama ve hasat dönemlerinde geçici işçi bulmak bile zorlaşıyor. Gül işleme fabrikalarında ise distilasyon ustaları ve kalite kontrol elemanları aylarca bulunamıyor. Mobilya sanayisinde ise CNC makine operatörlüğü ve kaplama ustalığı gibi alanlarda, tecrübeli personelin emekliliği ve yenilerinin yetişmemesi, üretim planlarını geciktiriyor. Halı dokumacılığında da “başçı” yetiştirmek yıllar süren bir süreç olduğu için, mevcut ustaların yaşlanması sektöre ciddi risk oluşturuyor.
İşveren sendikaları ve mesleki odalar, mesleki eğitimin içeriğinin sektörle ortaklaşa yeniden yapılandırılmasını, ustabaşı/çırak modelinin modern şartlarda teşvik edilmesini ve ustalık yapana vergi/prim avantajları tanınmasını talep ediyor. İŞKUR yönlendirdiği “Mesleki Beceriler Kazandırma Programları”nın kapsamının genişletilmesi ve stajyer/çırak kişilere verilen desteklerin piyasa gerçeklerine uygun hale getirilmesi acil önlemler arasında. Sanayiciler “Bugün usta yetiştirmezsek, yarın fabrikalarımızın makineleri durur” uyarısında bulunuyor.
