Son resmi verilerde metro, tramvay ve Marmaray dahil toplam raylı sistem uzunluğu 1000 km’yi aştı; 50’nin üzerinde TBM ile Avrupa’da öne çıkan Türkiye’nin yatırım ve gelecek haritası.
Bu mesafenin büyük kısmı, son 5 yılda devreye giren makinelerle kazıldı. Şu anda toprağın altında çalışan 50’den fazla Tünel Kazma Makinesi (TBM) ile Türkiye, Avrupa kıtasında en fazla TBM çalıştıran ülke konumunu koruyor. Bakanlık yetkilileri, bu sayının 2028 sonuna kadar 60’ların üzerine çıkacağını, özellikle İstanbul’un kuzey marmara ve 3. havalimanı bağlantı hatları ile Ankara’nın Çayyolu-Beytepe uzatmaları için yeni makine siparişlerinin verildiğini belirtiyor.
İstanbul’un iki kıtasını birleştiren iki dev proje, şehrin nabzını yeraltıdan atıyor. Marmaray, 2019’da tam kapasiteye ulaşmasından bu yana günlük yolcu sayısını 400 binin üzerine çıkardı. Avrasya Tüneli’nde ise araç geçişi yıllık 20 milyon bandını aştı. İki projenin birleşik etkisiyle Boğaz köprülerindeki yoğunlukta ölçülebilir bir azalma kaydedildi; bu durum şehrin karbon ayak izi hesaplamalarında da ciddi bir girdi olarak değerlendiriliyor.
Başkent Ankara’da M1, M2, M3, M4 hatalarıyla metro ağı 60 kilometreyi bulurken, Keçiören ve Çayyolu yönünde devam eden uzatmalar 2027 hedefleniyor. İzmir’de ise Fahrettin Altay-Narlıdere (M1) ve Üçyol-Bornova (M5) hatlarıyla sistem 40 km’yi aştı. Bursa, Adana, Konya, Gaziantep ve Samsun gibi metropolitan şehirlerde de hafif raylı sistemler metro hatlarıyla entegre edilerek “kapıdan kapıya toplu taşıma” hedefleniyor.
6 Şubat depremleri sonrası hazırlanan yeni yönetmelikler, tüm yeni metro tunellerinin ve istasyonların “hayat hattı” (lifeline) standardında tasarlanmasını zorunlu kıldı. Bu kapsamda; tunel segment beton kalitesi, su yalıtım detayları ve istasyon deprem izolatörleri revize edildi. Jeofizik uzmanlar, İstanbul için beklenen büyük deprem senaryosunda metro ağının, kara yolu kopması durumunda tek acil erişim ve lojistik arter olacağını vurguluyor.
Gayrimenkul analist verilerine göre metro istasyonu 500 metre içindeki konut ve ticari mülk değerlerinde, hat açılışından itibaren 5 yılda ortalama %25-40 arasında değer artışı gözlemleniyor. Yeşil bono ve sürdürülebilir kalkınma kredileriyle finanse edilen bu projelere, Avrupa Yatırım Bankası (EIB) ve Dünya Bankası’dan son 3 yılda 3 milyar Euro civarında kaynak ayrıldı.
