Yaşlanma süreciyle birlikte birçok kişide görülen beyin atrofisi, genellikle 30’lu ve 40’lı yaşlarda başlar, 70 yaşından sonra hızlanır. Özellikle hafıza, planlama ve karar verme mekanizmalarının merkezi olan frontal korteks ve hipokampus bölgelerinde belirginleşen bu durum, Johns Hopkins Üniversitesi yardımcı doçenti Nörolog Dr. Majid Fotuhi’ye göre kaçınılmaz değildir. Dr. Fotuhi, beynin esneklik yeteneği olan nöroplastisite sayesinde bu gerilemenin yavaşlatılabileceğini ve beyin hacminin korunabileceğini vurguluyor.
Beyin tıpkı bir kas gibi çalışır; doğru uyarıcılar ve yaşam tarzı değişiklikleriyle sinaptik yoğunluk artırılabilir. Bilişsel gerilemeyi önlemek için altı temel yöntem bulunmaktadır: Akdeniz diyetiyle beslenmek, düzenli aerobik egzersiz yapmak, sürekli yeni beceriler edinmek, kaliteli uyku düzenine önem vermek, meditasyonla stresi yönetmek ve hayatta bir amaç belirlemek. Özellikle Akdeniz diyeti, zeytinyağı, deniz ürünleri ve tam tahıllarla beyin hücrelerinin yıkımını önlerken; düzenli fiziksel aktivite BDNF proteinini artırarak hipokampus boyutunu korur. Yeni bir dil öğrenmek veya hobi edinmek sinaps sayısını artırır, kaliteli uyku ise beyindeki metabolik atıkları temizler.
Kronik stres hormonu kortizol beyne zarar verirken, meditasyon bu seviyeyi düşürür ve kan akışını artırır. Yaşam amacı duygusu ise daha sağlıklı bir beyin yapısı ve daha geniş bir hipokampus ile ilişkilidir. Obezite, diyabet, kronik uykusuzluk ve beyin sarsıntıları gibi faktörler beyin sağlığını tehdit eder. Dünya Sağlık Örgütü, demansın yaşlanmanın normal bir parçası olmadığını belirtirken, nöroplastisite prensipleri beynin kendini yenileyebileceğini ve bilişsel kapasitenin ileri yaşlarda bile optimize edilebileceğini göstermektedir.
