Akdeniz Üniversitesi Kültür Varlıkları Koruma ve Onarım Bölümü Başkanı Doç. Dr. Hakan Öniz yönetimindeki Akdeniz Üniversitesi Sualtı Arkeolojisi Araştırma Merkezi ekibi, Antalya Müzesi ile birlikte Antalya’nın Adrasan açıklarındaki yaklaşık 2 bin 100 yıllık gemi batığında yürüttüğü kazı çalışmalarında binlerce seramik eseri gün yüzüne çıkarıyor.
Kumluca ilçesine bağlı Adrasan açıklarında bulunan ve 2025 yılında kazısına başlanan seramik yüklü batık, antik dönemin sofra kültürüne ve Akdeniz’deki ticaret ağına ilişkin önemli bilgiler sunuyor. Deniz yüzeyinin 42 ila 55 metre altında sürdürülen çalışmalarda, batığın ana yükünü oluşturan Antakya kökenli tabak ve kaselerin yanı sıra farklı üretim merkezlerine ait amforalar da ortaya çıkarıldı.
ANADOLU’NUN ÜRETİM USTALIĞI
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, çalışmalara ilişkin açıklamasında, “Akdeniz’in derinliklerinden 2.100 yıllık sofra takımlarını gün yüzüne çıkarıyoruz.” ifadelerini kullandı. Batıktan çıkarılan eserlerin dönemin üretim becerisini ve ticaret hayatını ortaya koyduğunu belirten Ersoy, “Sandıklara yerleştirilirken aralarına konulan kil sayesinde günümüze sağlam ulaşan bu eserler, Anadolu’nun üretim ustalığını ve Akdeniz’in ticaret geçmişini bugüne taşıyor.” dedi. Ersoy, sualtı robotlarının desteğiyle çalışmalarını sürdüren kazı ekibine ve mavi vatanın kültürel mirasını ortaya çıkaran tüm çalışma arkadaşlarına teşekkür etti.
BATIĞIN ANA YÜKÜ RHOSUS SERAMİKLERİ
Akdeniz Üniversitesi Sualtı Arkeolojisi Araştırma Merkezi ekibinin yürüttüğü kazılarda, batığın ana yükünü antik dönemde Rhosus adıyla bilinen Arsuz çevresinde üretildiği düşünülen tabak ve kaselerin oluşturduğu belirlendi. Kuruyemiş tabakları, çorba kaseleri, balık tabakları ve çeşitli boyutlardaki tepsilerin de bulunduğu seramikler arasında toplam 122 farklı form ve boyut tespit edildi. Özellikle Roma’da talep gördüğü belirtilen söz konusu ürünler, antik dönemin lüks sofra takımları arasında değerlendiriliyor. Batıkta, Ege’deki bazı adalarda üretildiği düşünülen amforaların da bulunması, geminin farklı üretim merkezlerinden çeşitli ürünler taşıdığına işaret ediyor.
ÇİÇERO’NUN MEKTUPLARINDA DA YER ALDI
Rhosus seramiklerinin tarihsel önemini artıran unsurlardan biri de antik kaynaklarda bu ürünlere ilişkin kayıtların bulunması. Romalı hatip ve devlet adamı Çiçero, MÖ 50 yılında dostu Attikus’a yazdığı mektupta, Rhosus’tan seramik kaplar sipariş ettiğini belirtiyor. Adrasan batığında bulunan seramiklerin Rhosus üretimiyle ilişkilendirilmesi, antik kaynaklarda adı geçen bu ürünlerin Akdeniz ticaretindeki yerinin anlaşılması açısından önem taşıyor.
SERAMİKLER 2 BİN 100 YIL BOYUNCA KİL SAYESİNDE KORUNDU
Batıkta bulunan tabak ve kaselerin önemli bölümünün günümüze sağlam ulaşmasında, yükleme sırasında uygulanan paketleme yönteminin etkili olduğu değerlendiriliyor.Seramiklerin ahşap sandıklara yerleştirilmeden önce aralarına kil konulduğu, bu uygulamanın geminin batışı sırasında eserlerin kırılmasını önleyerek uzun süre korunmalarına katkı sağladığı belirtiliyor. Denizden çıkarılan eserler, antik dönemin seramik üretim teknikleri, biçim özellikleri ve sofra kültürüne ilişkin önemli veriler sunuyor.
ANTAKYA’DAN İTALYA’YA UZANAN TİCARET AĞI
Batıkta bulunan Antakya kökenli MÖ 1. yüzyıl sikkeleri, geminin tarihlendirilmesine ilişkin önemli bulgular arasında yer alıyor. Elde edilen veriler, geminin MÖ 1. yüzyılın ortalarında Antakya, Ege, Yunanistan ve İtalya kıyıları arasındaki ticaret ağı içerisinde faaliyet gösterdiğine işaret ediyor. Arsuz’dan yola çıktığı değerlendirilen geminin, muhtemelen Roma’ya doğru ilerlerken fırtına sırasında bir sığlığa çarparak battığı tahmin ediliyor. Doç. Dr. Hakan Öniz yönetimindeki Akdeniz Üniversitesi Sualtı Arkeolojisi Araştırma Merkezi ekibinin Antalya Müzesi ile yürüttüğü kazı çalışmaları, sualtı robotlarının da desteğiyle devam ediyor.
