Büyük Şirketler Hizmet Ticaretinde Belirleyici Rol Oynuyor

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı 2024 yılı “Girişim Özelliklerine Göre Uluslararası Hizmet Ticareti” istatistikleri, sektördeki yapısal eşitsizliği net bir şekilde gözler önüne serdi. Verilere göre, 250 ve üzeri çalışanı bulunan büyük ölçekli girişimler, hizmet ihracatının %62,3’ünü ve ithalatının %56’sını gerçekleştirerek sektördeki belirleyici rolünü sürdürdü.

Mikro İşletmelerin İhracattaki Sınırlı Payı

İstatistiklerin en çarpıcı bulgularından biri, mikro ölçekli işletmelerin durumu oldu. Toplam ihracatçıların %74,3’ünü oluşturan mikro işletmeler, 60,9 milyar dolarlık hizmet ihracatından sadece %8,7 pay alabildi. Bu durum, KOBİ’lerin uluslararası hizmet ticaretinde ölçek sorunlarıyla karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

Sektörel Dağılım ve İhracatın Lokomotifi: Ulaştırma

2024 yılında 60,9 milyar dolar olarak gerçekleşen hizmet ihracatının en büyük kalemini 40,2 milyar dolarla ulaştırma ve depolama faaliyetleri oluşturdu. Bilgi ve iletişim sektörü 5,9 milyar dolar, imalat sanayi 4,3 milyar dolar, finans ve sigorta faaliyetleri ise yaklaşık 2,9 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi.

İthalat tarafında ise toplam 48,4 milyar dolarlık hizmet ithalatının en büyük kısmı 12,7 milyar dolarla imalat sanayinden kaynaklandı. Toptan ve perakende ticaret 9,6 milyar dolar, finans ve sigorta sektörü 3,8 milyar dolar, bilgi ve iletişim sektörü ise 2,7 milyar dolar hizmet ithalatı yaptı.

Yabancı Kontrollü Girişimlerin Sektördeki Ağırlığı

İstatistikler, yabancı kontrollü girişimlerin hizmet ticaretindeki payının da dikkat çekici olduğunu ortaya koydu. Bu işletmeler, toplam hizmet ihracatının %18,8’ini ve ithalatın %32’sini gerçekleştirdi. Alt kalemlerde ise taşımacılık hizmetlerinde ihracatın %90,2’si Türkiye kontrollü girişimler tarafından yapılırken, telekomünikasyon ve bilgi hizmetlerinde yabancı kontrollü şirketlerin payının daha yüksek olduğu görüldü.

Türkiye’nin Hizmet Ticaretindeki Küresel Konumu

TÜİK verileri, Türkiye’nin 2024 yılında dünya hizmet ticaretinden %1,32 pay aldığını ve en çok hizmet ihraç eden ülkeler sıralamasında 21. sıraya yerleştiğini gösteriyor. Aynı dönemde Türkiye, hizmet ticaretinde en fazla fazla veren 5. ülke konumunda yer aldı.

Editör Yorumu

2024 hizmet ticaret verileri, Türkiye ekonomisinde büyük ölçekli şirketler ile KOBİ’ler arasındaki yapısal farklılıkların uluslararası ticarete de yansıdığını gösteriyor. Mikro işletmelerin ihracatçı sayısındaki yüksek orana rağmen hacimdeki düşük payı, KOBİ’lerin uluslararası pazarlara erişiminde ölçek ekonomisi ve finansman sorunları yaşadığına işaret ediyor. Ulaştırma sektöründeki yerli hakimiyet ile telekomünikasyondaki yabancı payının yüksekliği, sektörel bazda farklılaşan rekabet dinamiklerini ortaya koyuyor.