Ticaret Bakanlığı, cep telefonu, tablet ve benzeri teknolojik ürünlerin yenilenerek sertifikalı ve garantili şekilde satışını düzenleyen “Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmelik” taslağını kamuoyuna duyurdu. Yeni düzenlemeyle, tüketici güvenini artırmak ve suistimalleri önlemek hedefleniyor.
22 Ağustos 2020’de yürürlüğe giren mevcut yönetmelik kapsamında halihazırda 25 yenileme merkezi faaliyet gösteriyor. Ocak 2022’den bu yana yaklaşık 1 milyon 574 bin ürün yenilenerek ekonomiye kazandırıldı. Türkiye’de yenilenmiş cep telefonu pazarının yılda yüzde 25’lik büyüme gösterdiği ve 2026 yılına kadar 3 milyon adet satış hedeflendiği belirtiliyor.
Yeni taslakla birlikte hayata geçirilecek Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi, sektörde devrim niteliği taşıyor. Sistem sayesinde yenileme yetki belgelerinin takibi, yetkili satıcı ve yenileme noktalarının denetimi, kayıp veya çalıntı ürün sorgulamaları, veri trafiği kontrolü ve sertifika üretimi süreçleri anlık olarak izlenecek. Belirli bilgiler tüketicilerin erişimine açılarak şeffaflık artırılacak.
Düzenlemeyle birlikte tüketici haklarında önemli iyileştirmeler yapılıyor. Mesafeli satışlarda geçerli olan cayma hakkı artık tüm satış yöntemlerine uygulanacak. Yenilenmiş bir ürünün en az 30 gün geçmeden tekrar yenilenememesi, yetki belgesinin askıya alınması veya iptaline ilişkin kararların yetkin bir komisyon tarafından alınması sağlanacak. Tüketicilerin ödemelerinin ve garanti haklarının daha hızlı ve kapsamlı şekilde sağlanması öngörülüyor.
Yenilenmiş ürün kapsamı genişletilerek televizyonlar da bu gruba dahil edildi. Bakanlık, düzenlemelerle özellikle yenilenmiş cep telefonlarına yönelik taksit ve düşük KDV uygulamalarında yaşanabilecek suistimalleri önlemeyi, yenileme yetki belgesi şartlarını güncelleyerek sermaye koşulunu artırmayı planlıyor.
Yenilenmiş ürünlerin çevresel etkisi göz ardı edilemez. Teknolojik atıkların yenilenerek ekonomiye kazandırılması, hem doğal kaynakların korunmasına hem de karbon emisyonlarının azaltılmasına katkı sağlıyor. OECD verilerine göre, teknolojik inovasyon ve iyileştirmeler çevresel kalite üzerinde olumlu etkiye sahip.
Yenilenmiş ürün pazarındaki bu düzenleme, hem tüketici haklarını koruma hem de sürdürülebilir bir ekonomi modeli oluşturma açısından kritik öneme sahip. Özellikle elektronik atıkların azaltılması ve kaynak verimliliğinin artırılması, döngüsel ekonomiye geçişte önemli bir adım olarak değerlendirilebilir. Tüketicilerin daha güvenli alışveriş yapabilmesi ve sektörün şeffaflaşması, pazarın büyümesine de katkı sağlayacaktır.
